27-02-2016 - Russische Salons vol persoonlijke verhalen

Sinds half december zijn in Muziekcafé De Koning films en documentaires te zien met een directe link naar Rusland. Onder de noemer De Russische Salon vertoonden Karina Meeuwse, Jessica Gorter en Aliona van der Horst hun werken aan een geïnteresseerd publiek. Deze filmavonden zijn een initiatief van Wim Bosch van Boekhandel Pegasus. De eerste film was ‘De Ruslui & Joseph Brodsky’ van Karina Meeuwse. In januari volgde Jessica Gorter met haar documentaire ‘900 dagen – Mythe en werkelijkheid van het beleg van Leningrad’.

Op 19 februari nam Aliona van der Horst de aanwezigen mee in een heel persoonlijk getinte film. In ‘Na de lente van ’68’ schetste zij het verhaal van haar ouders: Simon en Sonia. Daarbij vervlocht Van der Horst historisch beeldmateriaal uit Rusland en Nederland op een bijzondere manier met opnames van haar vader en moeder die zij interviewde. Belangrijke input vormden honderden liefdevolle brieven die Simon schreef aan zijn achtergebleven geliefde.

Communistische Partij Nederland

Hij verbleef in de zestiger jaren in Moskou voor zijn studie. Zijn ouders waren lid van de Communistische Partij Nederland zelf was hij ook CPN-aanhanger. In de Russische hoofdstad ontmoette hij Sonia. De twee werden verliefd op elkaar, waarna ze trouwden. Ze besloten om naar Nederland te gaan en moesten daarvoor de vereiste documenten aanvragen. Het liep echter heel anders, toen in augustus 1968 Sovjet-troepen onverwacht Tsjecho-Slowakije binnenvielen.

Simon verliet noodgedwongen Rusland om in eigen land te wachten op de inmiddels zwangere Sonia. Maar de Russische autoriteiten reageerden keer op keer afwijzend op Sonia’s visumverzoeken. Toen zij beviel van hun dochter Aliona, was de vader er niet bij. Na een aantal jaren gescheiden te hebben geleefd, kreeg Sonia eindelijk toch de vurig gewenste visa. Halsoverkop verlieten moeder en dochter Rusland om zich bij Simon te voegen in Nederland. Het jarenlang gedwongen apart leven eiste echter zijn tol. Er was, vertelde vader Simon aan zijn dochter, iets geknapt na al die jaren.

Zwart brood uit Moskou

Toch bleven ze wel in elkaars nabijheid wonen, in hetzelfde flatgebouw in Uithoorn, precies onder elkaar met slechts één verdieping ertussen. Ontroerend was het beeld dat Sonia thee zette en Simon telefonisch uitnodigde om langs te komen. Beiden zaten aan de keukentafel en praatten over de reis naar Moskou die Sonia ging maken. Ze vroeg hem of ze nog een zwart brood mee moest nemen uit Rusland. Die vertrouwd klinkende dialoog weerspiegelde iets van wat er vroeger tussen hen geweest was. De politieke situatie in de Sovjet-Unie zorgde echter voor een ander einde.

In de tweede film ‘Boris Ryzhy’ nam Aliona van der Horst de kijkers mee naar Jekaterinenburg. Die stad heette vroeger Sverdlovsk en is gelegen op de grens met Siberië. Daar leefde de dichter Boris Ryzhy met zijn vrouw en hun zoon. In 2001 pleegde hij op 26-jarige leeftijd zelfmoord. Een jaar eerder was hij als beginnend dichter te gast op Poetry International in Rotterdam. Zijn gedichten gaan, gaf Ryzhy zelf ooit aan, over leven en dood, nooit over andere thema’s. In dat opzicht sloot zijn eigen dood daar naadloos op aan.

Keiharde strijd

De wijk waar Ryzhy woonde, de Staalschrootwijk, wordt niet bepaald bevolkt door ‘lieverdjes’. Op de zoektocht naar mensen die de jong gestorven dichter hebben gekend, krijgen Van der Horst en cameravrouw Masja Ooms uiteenlopende types voor de lens. Het leidt tot een goed beeld van de keiharde strijd om het bestaan, zeker in die wijk in Jekaterinenburg. De film is indrukwekkend door zijn rauwheid en tegelijkertijd ontroerend door de tragiek.

Aliona van der Horst werkt inmiddels aan een nieuwe film, die ‘Zes vierkante meter’ gaat heten. In het najaar moet deze klaar zijn voor vertoning.

 



Terug